THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Gedragsproblemen

De adolescentie is de periode waarin de zelfstandigheid wordt ontwikkeld. Vaak laten adolescenten hun zelfstandigheid gelden door de regels van hun ouders in twijfel te trekken en zich af en toe niet meer aan deze regels te houden. Ouders en artsen moeten onderscheid maken tussen incidentele ‘beoordelingsfouten' van de adolescent en wangedrag waarbij professioneel ingrijpen vereist is. Leidraad hierbij zijn de ernst en frequentie van de ‘overtredingen'. Gewoontedrinken, vaak vechten, regelmatig spijbelen en stelen zijn bijvoorbeeld ernstiger dan wanneer ditzelfde gedrag maar af en toe voorkomt. Andere waarschuwingssignalen zijn onder meer verslechterende schoolprestaties en weglopen van huis.

Kinderen gaan incidenteel een fysieke confrontatie aan. Tijdens de adolescentie zijn er echter vaker en ernstiger gewelddadige botsingen met anderen. Hoewel geweld op school veel aandacht krijgt in de media, lopen adolescenten thuis en buiten de school veel meer risico betrokken te raken bij gewelddadigheden (of de dreiging ervan). Veel factoren dragen bij aan het verhoogde risico van geweld bij adolescenten: ontwikkelingsproblemen, betrokkenheid bij jeugdbendes, toenemende beschikbaarheid van (vuur)wapens, drugsgebruik en armoede. Bijzondere reden tot zorg zijn adolescenten die tijdens een ruzie ernstig letsel veroorzaken of een wapen gebruiken.

Omdat adolescenten veel onafhankelijker en mobieler zijn dan toen ze kind waren, kunnen volwassenen meestal geen direct toezicht op ze houden. In deze omstandigheden wordt het gedrag van adolescenten bepaald door hun eigen moraal en gedragscode. De ouders sturen de handelingen van de adolescenten meer dan dat ze er controle over hebben. Adolescenten die merken dat hun ouders betrokken zijn en hen steunen, zullen minder snel riskant gedrag vertonen. Ook is het zo dat ouders die duidelijk aangeven hoe ze willen dat hun kind zich gedraagt en consequent grenzen stellen en deze bewaken, minder het risico lopen dat hun zoon of dochter zich gaat bezighouden met riskante activiteiten. De autoritatieve (op gezag gerichte) opvoeding, anders dan de autoritaire of permissieve (antiautoritaire) opvoeding, is het meest bevorderlijk voor het ontwikkelen van volwassen gedrag.

Autoritatief opvoedende ouders hanteren vaak een systeem van geleidelijk toenemende privileges, waarbij de adolescent in het begin kleine beetjes verantwoordelijkheid en vrijheid krijgt (bijvoorbeeld zorgen voor een huisdier, huishoudelijke taken verrichten, eigen kleding uitkiezen of eigen kamer inrichten). Als de adolescent deze verantwoordelijkheid een tijdlang goed aankan, krijgt hij meer vrijheid. Misbruik van vrijheid wordt bestraft door privileges te ontnemen. Bij elke vrijheid die wordt toegekend, moeten de ouders er nauwlettend op toezien dat de adolescent op de plaats en bij de persoon is bij wie hij verondersteld wordt te zijn, op de juiste tijd thuiskomt, enzovoort.

Sommige ouders en hun kinderen raken over bijna alles met elkaar in conflict. Het draait er dan in wezen om wie het echt voor het zeggen heeft: adolescenten willen de baas zijn over hun leven en ouders willen hun kinderen duidelijk maken dat ze het nog steeds voor het zeggen hebben. In deze situatie is iedereen er mogelijk bij gebaat als de ouders zich richten op wát het kind doet (lessen volgen, huishoudelijke taken volgens afspraak uitvoeren) en niet op de manier waarop het zich uit (manier van kleden, haardracht, ontspanning).

Bij adolescenten die, ondanks de uiterste inspanningen van hun ouders, nog steeds gevaarlijk of anderszins onacceptabel gedrag vertonen, moet mogelijk professionele hulp worden ingeroepen. Middelengebruik roept in veel gevallen gedragsproblemen op en vereist vaak een specifieke behandeling. Gedragsproblemen zijn soms het eerste teken van een depressie of andere psychische stoornissen. In dergelijke gevallen moet vaak een combinatie van behandeling met geneesmiddelen en therapie worden toegepast.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Schoolproblemen

Next: Middelengebruik en ‑misbruik

Figures
Tables
Disclaimer