THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results
In This Topic
Echtscheiding
Back to Top

Section

Subject

Topics

Echtscheiding

Scheiding van anderen en echtscheiding van de ouders onderbreken de stabiliteit en de voorspelbaarheid waaraan kinderen behoefte hebben. Behalve overlijden van een naaste familielid is echtscheiding de meest belastende gebeurtenis die een gezin kan overkomen. Omdat hun vertrouwde wereld niet meer bestaat, kunnen kinderen een groot gevoel van verlies ervaren en voelen ze ook angst, woede en droefheid. Kinderen kunnen bang zijn dat ze in de steek worden gelaten of dat hun ouders niet meer van hen zullen houden. Er zijn veel redenen waarom de opvoedkundige vaardigheden van de ouders rond de tijd van de echtscheiding vaak minder worden. De ouders zijn vaak met andere zaken bezig en gedragen zich mogelijk boos en vijandig jegens elkaar. Ongeacht of ze bij de echtscheiding een rol spelen, kunnen kinderen zich schuldig voelen omdat ze denken de oorzaak te zijn. Als ouders hun kinderen negeren of hen sporadisch en op onverwachte momenten bezoeken, voelen kinderen zich afgewezen.

illustrative-material.sidebar 2

De veranderende gezinsstructuren

Veel mensen stellen zich een traditioneel gezin voor als een met elkaar getrouwde man en vrouw en hun biologische kinderen. Een gezin kan echter bestaan uit een homopaar, één ouder of zelfs uit een groep niet-verwante volwassenen die samen leven en samen kinderen opvoeden.

De afgelopen decennia zijn steeds meer gezinnen van het traditionele model afgeweken. Door echtscheidingen zijn veel kinderen noodzakelijkerwijs deel gaan uitmaken van eenoudergezinnen of van gemengde gezinnen als gevolg van hertrouwen. Bijna 14% van de thuiswonende kinderen heeft een alleenstaande ouder.

Ook het traditionele gezin is veranderd. Vaak werken beide ouders buitenshuis, waardoor veel kinderen regelmatig buiten het gezinsverband worden verzorgd. Gezien de verplichtingen op het gebied van scholing en carrière stellen veel paren het krijgen van kinderen uit tot boven het dertigste en soms tot boven het veertigste jaar. Veranderende rolpatronen hebben ertoe geleid dat vaders steeds meer tijd besteden aan de opvoeding van de kinderen.

In elk gezin doen zich conflicten voor, maar gezonde gezinnen hebben de kracht deze op te lossen of ondanks de conflicten toch in stand te blijven. Hoe gezonde gezinnen ook zijn samengesteld, ze bieden kinderen een gevoel van geborgenheid en komen tegemoet aan de lichamelijke, emotionele en geestelijke behoeften en ontwikkelingsbehoeften van kinderen. Leden van gezonde gezinnen uiten hun gevoelens en steunen elkaar op manieren die passen bij hun eigen cultuur en familietradities.

Wanneer ouders eenmaal hebben besloten te gaan scheiden, doorlopen de gezinsleden verschillende stadia van aanpassing. In het acute stadium (de periode waarin ouders besluiten uit elkaar te gaan, inclusief de tijd voorafgaand aan de echtscheiding) is de ontreddering vaak het grootst. Dit stadium kan wel twee jaar duren. In het overgangsstadium (de weken rondom de feitelijke echtscheiding) kan het kind beter omgaan met de verandering en schikt het zich in de nieuwe relatie tussen de ouders, de bezoekregeling en de veranderde relatie met de ouder die niet meer de dagelijkse zorg over het kind heeft. In de periode na de echtscheiding keert de stabiliteit meestal terug.

In de echtscheidingsperiode kan huiswerk voor kinderen en adolescenten onbelangrijk lijken en de schoolprestaties verslechteren vaak. Kinderen fantaseren soms dat hun ouders zich weer zullen verzoenen. Bij kinderen in de leeftijd van 2 tot 5 jaar kunnen slaapproblemen, driftbuien en scheidingsangst optreden. Het kind wordt mogelijk minder zindelijk. Kinderen in de leeftijd van 5 tot 12 jaar kunnen worden geplaagd door neerslachtigheid, verdriet, intense woede en irrationele angsten (fobieën). Adolescenten voelen zich vaak onzeker, eenzaam en verdrietig. Sommigen houden zich bezig met riskant gedrag zoals drugs- en alcoholgebruik, seks, diefstal en geweld. Anderen krijgen last van eetstoornissen, worden opstandig, spijbelen of sluiten zich aan bij leeftijdgenoten die riskant gedrag vertonen.

Kinderen moeten hun gevoelens kunnen uiten tegen een volwassene die aandachtig luistert. Psychologische begeleiding biedt kinderen een geïnteresseerde volwassene die, anders dan de ouders, niet schrikt van hun gevoelens.

Kinderen schikken zich het beste in de situatie als ouders samenwerken en zich op de behoeften en de belangen van het kind richten. Ouders moeten niet vergeten dat door een echtscheiding alleen hun relatie als man en vrouw wordt verbroken, niet hun relatie als ouders van hun kinderen. Wanneer het maar enigszins mogelijk is, moeten ouders bij elkaar in de buurt gaan wonen, elkaar niet kwaad maken, de ander betrokken houden bij het leven van het kind en rekening houden met de wensen van het kind wat betreft bezoeken. Oudere kinderen en adolescenten moeten steeds meer zeggenschap krijgen over woonafspraken. Ouders moeten hun kinderen nooit partij laten kiezen en moeten proberen zich tegenover de kinderen niet negatief uit te laten over de andere ouder. Ouders moeten kwesties openlijk, eerlijk en rustig met hun kinderen bespreken, liefdevol met hen om blijven gaan, consequent gehoorzaamheid blijven vragen en normale verwachtingen hebben betreffende klusjes en huiswerk. Als de ouders zich aanpassen en eraan werken om aan de behoeften van het kind tegemoet te komen, voelen de meeste kinderen zich ongeveer een jaar na de echtscheiding weer geborgen en gesteund.

Voor een kind kan het gevoel van stabiliteit en continuïteit zich herstellen wanneer een van de ouders hertrouwt, maar hierdoor kan ook een nieuw conflict ontstaan. Sommige kinderen hebben het gevoel dat ze de ene ouder ontrouw zijn als ze de nieuwe partner van de andere ouder accepteren.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Chronisch zieke kinderen

Next: Kinderverzorging

Figures
Tables
Disclaimer