THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Infecties van de luchtwegen

Infecties van de luchtwegen tasten de neus, keel en luchtwegen aan. Dergelijke infecties kunnen door verschillende virussen worden veroorzaakt.

Kinderen lopen jaarlijks gemiddeld zes virale luchtweginfecties op. Hiertoe behoren verkoudheid en griep. (see Verkoudheid) en (see Griep (influenza))

Dit worden vaak ‘bovensteluchtweginfecties' genoemd omdat ze voornamelijk in de neus en keel symptomen veroorzaken. Bij kleine kinderen veroorzaken virussen ook vaak infecties van de onderste luchtwegen: de luchtpijp met zijn vertakkingen en de longen. Tot deze infecties behoren pseudo-kroep, bronchiolitis en longontsteking. Kinderen hebben soms infecties van zowel de bovenste als de onderste luchtwegen.

Bij kinderen worden virusinfecties van de luchtwegen voornamelijk veroorzaakt door rhinovirussen, influenzavirussen (tijdens jaarlijkse epidemieën in de winter), para-influenzavirussen, respiratoir syncytieel virus (RS-virus) en bepaalde stammen van het adenovirus.

Virusinfecties van de luchtwegen verspreiden zich doorgaans via de handen van een kind die met de neusafscheiding van een geïnfecteerde persoon in contact zijn gekomen. Deze afscheiding bevat virussen. Wanneer het kind zijn mond, neus of ogen aanraakt, dringen de virussen het lichaam binnen en veroorzaken een nieuwe infectie. Infecties verspreiden zich minder vaak door inademing van druppeltjes die een geïnfecteerde persoon door hoesten of niezen in de lucht heeft gebracht. Om diverse redenen bevat afscheiding uit de neus of luchtwegen van kinderen met een virusinfectie van de luchtwegen meer virussen dan de afscheiding van geïnfecteerde volwassenen. Door de grotere hoeveelheid virussen die naar buiten komt, in combinatie met de gewoonlijk geringere aandacht voor hygiëne, dragen kinderen hun infectie gemakkelijker op anderen over. Het risico van overdracht wordt nog groter wanneer veel kinderen bijeen zijn, zoals in kinderdagverblijven of op scholen. Anders dan wel wordt gedacht, wordt de vatbaarheid van een kind voor infectie niet vergroot wanneer het kind koud, nat of vermoeid is. Evenmin wordt hierdoor verkoudheid veroorzaakt.

Symptomen en complicaties

Wanneer virussen in de cellen van de luchtwegen binnendringen, wekken ze ontstekingsreacties op en brengen de slijmproductie op gang. Dit leidt tot een verstopte neus, een loopneus, een kriebelend gevoel in de keel en hoesten, wat 14 dagen kan aanhouden. Koorts, met een lichaamstemperatuur die kan variëren tussen 38,3 en 38,8 °C, komt veel voor. De temperatuur van het kind kan wel tot 40 °C oplopen. Andere kenmerkende symptomen bij kinderen zijn verminderde eetlust, lusteloosheid en een algeheel gevoel van ziekte (malaise). Vooral bij griep ontstaan hoofdpijn en pijn in het gehele lichaam. Zuigelingen en jonge kinderen kunnen doorgaans hun specifieke symptomen niet aangeven en lijken alleen hangerig te zijn en zich niet lekker te voelen.

Omdat pasgeborenen en jonge zuigelingen het liefst door hun neus ademen, kan zelfs een matig verstopte neus ademhalingsmoeilijkheden veroorzaken. Een verstopte neus leidt ook tot voedingsproblemen omdat zuigelingen niet kunnen ademen terwijl ze drinken uit de borst of fles. Omdat zuigelingen het slijm dat ze ophoesten niet kunnen uitspugen, kokhalzen en verslikken ze zich vaak.

De kleine luchtwegen van jonge kinderen kunnen door ontsteking en slijmvorming ernstig vernauwd zijn, wat het ademen bemoeilijkt. Deze kinderen ademen snel en het is mogelijk dat ze met een hoog, piepend geluid (wheezing) uitademen of een soortgelijk geluid bij inademen produceren (stridor). Ernstige luchtwegvernauwing kan er soms toe leiden dat het kind naar adem hapt en blauw verkleurt (cyanose). Dergelijke luchtwegproblemen komen vooral voor bij infecties veroorzaakt door para-influenzavirussen en het RS-virus. Aangedane kinderen moeten zo spoedig mogelijk door een arts worden onderzocht.

Bij sommige kinderen met een virale luchtweginfectie ontstaat ook een middenoorontsteking (otitis media) of ontsteking van het longweefsel (longontsteking). Middenoorontsteking en longontsteking kunnen door het virus zelf worden veroorzaakt of door een bacteriële infectie die ontstaat doordat weefsel, door de ontsteking die het virus heeft veroorzaakt, gevoeliger is geworden voor het binnendringen van andere ziektekiemen. Bij kinderen met astma leiden luchtweginfecties vaak tot een astma-aanval.

Diagnose

Arts en ouders herkennen luchtweginfecties aan de kenmerkende symptomen. In het algemeen hoeven kinderen die verder gezond zijn en een lichte infectie van de bovenste luchtwegen hebben, niet door een arts te worden onderzocht, tenzij ze ademhalingsproblemen hebben, niet drinken of koorts hebben die langer dan een dag of twee aanhoudt. Bij kinderen met ademhalingsmoeilijkheden, stridor of wheezing, kan een röntgenfoto van de borst worden gemaakt. Onderzoek van bloed en afscheiding uit de luchtwegen is zelden nodig.

Preventie en behandeling

De beste preventie is goede hygiëne. Een ziek kind en de overige gezinsleden moeten hun handen vaak wassen. In het algemeen geldt: hoe intenser het lichamelijke contact (omarmen, knuffelen of bij elkaar in bed liggen) met een ziek kind, des te groter is het risico dat de infectie naar andere gezinsleden wordt verspreid. Ouders moeten een afweging maken tussen dit risico en de behoefte een ziek kind te troosten. Kinderen moeten worden thuisgehouden totdat de koorts over is en ze voldoende zijn opgeknapt om weer naar school of het kinderdagverblijf te gaan.

Griep is de enige virale luchtweginfectie die door vaccinatie kan worden voorkomen. Kinderen met een hart- of longziekte (zoals astma), diabetes mellitus, nierfalen of sikkelcelanemie moeten het griepvaccin toegediend krijgen. Ook kinderen met een verminderde afweer (zoals kinderen met HIV-infectie en kinderen die met chemotherapie worden behandeld) moeten ermee worden ingeënt.

Antibiotica zijn niet nodig voor de behandeling van virale luchtweginfecties. Kinderen met een dergelijke infectie hebben extra rust en meer vocht nodig. Paracetamol of NSAID's (niet-steroïde anti-inflammatoire preparaten), bijvoorbeeld ibuprofen, kunnen tegen koorts en pijn worden gegeven. Schoolgaande kinderen kunnen tegen de hinderlijke zwelling van het neusslijmvlies (verstopte neus) eventueel neusdruppels gebruiken, naast het spoelen van de neus met fysiologisch zout. Zuigelingen en jonge kinderen worden behandeld door te spoelen met fysiologisch zout. Xylometazoline-neusdruppels (0,05%) kunnen erbij worden gegeven.

Een arts kan bepaalde kinderen met een hoog risico van een ernstige infectie met het respiratoir syncytieel virus (RS-virus) maandelijks een injectie geven met palivizumab, dat antilichamen tegen dit virus bevat. Kinderen die palivizumab krijgen, hebben een geringere kans in een ziekenhuis te worden opgenomen, maar het is niet zeker of met deze behandeling overlijden of ernstige complicaties worden voorkomen.

Kinderen met ademhalingsmoeilijkheden worden in een ziekenhuis opgenomen. Afhankelijk van hun toestand kunnen deze kinderen worden behandeld met zuurstof en geneesmiddelen als salbutamol of ipratropium om de luchtwegen te openen (bronchodilatantia of bronchodilatatoren).

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Polio

Next: Roseola infantum

Figures
Tables
Disclaimer