THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Verstuikte enkel

Een verstuikte enkel is een beschadiging van de gewrichtsbanden (het taaie bindweefsel dat de botten met elkaar verbindt) in de enkel.

Elke gewrichtsband in de enkel kan beschadigd raken. Verstuikingen treden meestal op wanneer de enkel naar buiten en de voet naar binnen klapt, waardoor de voetzool naar de andere voet wijst. Deze soort verwonding treedt meestal op wanneer iemand op een ongelijke ondergrond stapt, vooral op een steen of een stoeprand. De enkel draait gemakkelijk naar buiten wanneer iemand losse enkelbanden heeft, dan wel zwakke beenspieren of beenspieren waarvan de zenuwen zijn beschadigd, bepaalde typen schoenen draagt zoals schoenen met naaldhakken en een bepaalde manier van lopen heeft (zoals op de buitenste voetrand). Hierdoor neemt de kans op een verstuiking toe. Mensen met een speciaal voettype, zoals een hoge wreef, kunnen ook gemakkelijker hun enkel verstuiken.

illustrative-material.figure-short 2

Verstuiken van een enkel

Verstuiken van een enkel

Iemand kan een enkel verstuiken wanneer deze naar binnen omklapt (inverteert) en de gewrichtsband langs de buitenkant van de enkel scheurt.

Symptomen

De ernst van de verstuiking hangt af van de mate waarin de gewrichtsbanden zijn verrekt of gescheurd. Bij een lichte verstuiking kunnen de gewrichtsbanden zijn verrekt, maar niet gescheurd. De enkel doet meestal niet veel pijn en zwelt niet veel op, maar de kans op een herhaling wordt wel groter. Bij een middelmatige verstuiking scheurt de gewrichtsband gedeeltelijk. Vaak is er een duidelijke zwelling en een bloeduitstorting. Lopen is meestal pijnlijk en moeilijk. Bij een ernstige verstuiking scheurt een gewrichtsband volledig, wat tot zwellingen en meestal tot onderhuidse bloedingen leidt. De enkel is daardoor onstabiel en kan meestal moeilijk worden belast.

Diagnose en behandeling

Lichamelijk onderzoek van de enkel kan aanwijzingen geven over de ernst van de beschadiging van de gewrichtsbanden. Vaak worden röntgenfoto's gemaakt om vast te stellen of er een fractuur bestaat, maar op deze foto's kunnen de gewrichtsbanden niet worden beoordeeld. Röntgenfoto's, die worden genomen met de enkel in verschillende, uiterste posities, kunnen evenals MRI aangeven hoe groot de schade aan de gewrichtsbanden is. Deze methoden zijn echter doorgaans niet nodig om de diagnose te kunnen stellen. Een goed uitgevoerd lichamelijk onderzoek is daarvoor meestal afdoende. Artroscopie, waarbij een glasvezelscoop wordt gebruikt om in het gewricht te kijken, wordt alleen maar toegepast als wordt overwogen om een gescheurde gewrichtsband operatief te herstellen.

De behandeling is afhankelijk van de ernst van de verstuiking. Bij een lichte of middelmatige verstuiking wordt gewoonlijk een elastisch verband of tape rond de enkel en voet gewikkeld, wordt er ijs op het geblesseerde gebied aangebracht en wordt de enkel hoog gelegd. Tijdens het genezingsproces wordt het wandelen en oefenen geleidelijk opgevoerd.

Een ernstige verstuiking moet onmiddellijk medisch worden behandeld. Deze behandeling bestaat uit een verstevigende brace of een eventuele tapebandage voor de duur van zes weken. Als dat niet gebeurt, kan dat op de lange duur leiden tot instabiliteit, pijn en artrose van de enkel. Soms kan een operatie noodzakelijk zijn. De meningen over de zin van een operatie zijn verdeeld: sommige chirurgen vinden dat operatief herstel van gescheurde gewrichtsbanden niet beter is dan een behandeling zonder operatie. Voordat de patiënt weer inspannende activiteiten gaat verrichten, is het van groot belang dat door middel van oefeningen de beweeglijkheid wordt hersteld, de spieren worden versterkt en het evenwicht en de reactietijd worden verbeterd.

Mensen die hun enkels gemakkelijk verstuiken, kunnen verdere verwondingen voorkomen door het dragen van zachte of harde enkelverstevigers (‘enkelbraces'), afhankelijk van de soort en de ernst van de verwonding. De voet en de enkel kunnen worden gestabiliseerd door het dragen van hoge schoenen en het gebruik van opvulling of inlegzooltjes in de schoen.

Complicaties

Soms veroorzaakt een matige of ernstige verstuiking zelfs nog problemen nadat de gewrichtsband is hersteld. Er kan een knobbeltje in een van de gewrichtsbanden van de enkel ontstaan, dat telkens wrijving in het gewricht kan veroorzaken, met als gevolg een chronische ontsteking en uiteindelijk blijvende beschadiging. Inspuiten van de enkel met een mengsel van corticosteroïden om de ontsteking te verminderen en een plaatselijk verdovingsmiddel (zoals lidocaïne) tegen de pijn leidt vaak tot verbetering. Meestal worden twee verschillende samenstellingen gebruikt: één voor de korte en één voor de langere termijn, samen met een plaatselijke verdoving. Er is zelden een operatie nodig.

Ook de zenuw die over een van de gewrichtsbanden van de enkel loopt, kan bij een verstuiking worden beschadigd. De daaruit voortvloeiende pijn (neuralgie) en tinteling nemen vaak en soms blijvend af door een injectie van een mengsel van een plaatselijk verdovingsmiddel en een corticosteroïd.

Als mensen hun enkel hebben verstuikt, gaan ze door hun manier van lopen soms de pezen aan de buitenkant van de enkel te veel belasten, wat een ontsteking tot gevolg heeft. Deze aandoening, die ‘perineale tendovaginitis' (peesschedeontsteking in de kuit) wordt genoemd, kan tot een chronische zwelling en gevoeligheid van de buitenkant van de enkel leiden. De behandeling bestaat uit het dragen van enkelsteunen die de beweging in het enkelgewricht beperken. Cortisoninjecties in de peesschede kunnen ook effectief zijn, maar mogen niet te vaak worden gebruikt.

Door de schok van een ernstige verstuiking verkrampen soms de bloedvaten langdurig, waardoor de bloedstroom afneemt. Delen van het bot en ander weefsel worden daardoor onvoldoende van bloed voorzien, raken beschadigd en sterven soms af. Deze aandoening, die ‘sympathische reflexdystrofie' (see Neurogene pijn) of ‘Sudeck-botatrofie' wordt genoemd, is een zeldzame complicatie bij een enkelverstuiking. Hierdoor kan de voet pijnlijk opzwellen. Een vaak hevige pijn kan zich verplaatsen van de ene plek naar de andere in de enkel en de voet. Ondanks de pijn moet men meestal wel blijven lopen. Fysiotherapie en oraal ingenomen pijnstillers kunnen helpen. Om de patiënten te leren omgaan met de chronische, intense pijn kan er een plaatselijke verdoving worden gegeven in of rondom de zenuw die naar de enkel voert (een zenuwblokkade) en kunnen er corticosteroïden worden voorgeschreven alsmede psychotherapeutische begeleiding.

Het sinus-tarsi-syndroom is een voortdurende pijn in het gebied tussen het hielbot (calcaneus) en het enkelbot (talus) na een verstuiking. De pijn is aan de buitenzijde van de enkel gelokaliseerd. De pijn kan verband houden met het gedeeltelijk scheuren van diep in de voet liggende buitenste gewrichtsbanden. Injecties met corticosteroïden en een plaatselijk verdovend middel helpen vaak.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Pijn in de voet

Next: Tarsaletunnelsyndroom

Figures
Tables
Disclaimer