THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results
In This Topic
Placebo's
Back to Top

Section

Subject

Topics

Placebo's

Placebo's zijn preparaten die op geneesmiddelen lijken, maar geen werkzame stof bevatten.

Een placebo is gemaakt van een inactieve stof als zetmeel of suiker en zó dat hij er precies uitziet als een echt geneesmiddel. Placebo's worden doorgaans gebruikt als inert vergelijkingsmateriaal bij klinisch-wetenschappelijk onderzoek.

Het gebruik van placebo's kan leiden tot of toevallig samenvallen met een groot aantal veranderingen, zowel gewenste als ongewenste. Er lijken twee factoren bij dit zogeheten ‘placebo-effect' een rol te spelen: de doorgaans optimistische verwachtingen bij gebruik van een geneesmiddel (soms ‘suggestie' genoemd) en spontane verandering. Soms treedt bij mensen zonder behandeling spontaan verbetering op. Als na gebruik van een placebo een natuurlijke verandering (positief of negatief) optreedt, kan dit ten onrechte aan de placebo worden toegeschreven.

illustrative-material.sidebar 1

Placebo: ik zal behagen
Het Latijnse woord ‘placebo' betekent ‘ik zal behagen'. In 1785 verscheen het woord ‘placebo' voor het eerst in een medisch woordenboek als ‘een alledaagse methode of geneesmiddel'. Twee edities later was de placebo een ‘schijngeneesmiddel' geworden, ‘onwerkzaam en onschadelijk'. De verborgen werking van placebo's, zowel in positieve als in negatieve zin, is nu algemeen bekend.

Sommige mensen lijken ontvankelijker voor het placebo-effect dan anderen. Iemand met een positieve mening over geneesmiddelen, artsen, verpleegkundigen en ziekenhuizen zal eerder gunstig op een placebo reageren dan iemand met een negatief oordeel. Sommige mensen die bijzonder sterk reageren op placebo's, willen nog wel eens verschijnselen van verslaving aan het gebruik ervan vertonen: ze verhogen vaak de dosis en ontwikkelen ontwenningsverschijnselen wanneer het middel hun wordt ontnomen.

Wanneer een nieuw geneesmiddel wordt ontwikkeld, worden onderzoeken uitgevoerd om het effect van het geneesmiddel te vergelijken met dat van een placebo. Dit is omdat elk geneesmiddel een placebo-effect kan hebben dat niet in verband staat met zijn werking. De echte werking van een geneesmiddel moet worden onderscheiden van een placebo-effect. De ene helft van de onderzoeks deelnemers krijgt het geneesmiddel en de andere helft krijgt een placebo die er precies hetzelfde uitziet. In het ideale geval weten noch de deelnemers noch de onderzoekers wie het geneesmiddel en wie de placebo heeft gekregen (een dergelijk onderzoek wordt daarom een ‘dubbelblind' onderzoek genoemd).

Wanneer het onderzoek is afgerond, worden alle veranderingen waargenomen met het werkzame geneesmiddel vergeleken met die met de placebo. Het geneesmiddel moet aanzienlijk beter werken dan de placebo om het gebruik ervan te rechtvaardigen. Bij sommige onderzoeken treedt een verbetering op bij maar liefst 50% van de deelnemers die een placebo gebruiken (een voorbeeld van het placebo-effect), waardoor het moeilijk wordt om de effectiviteit van het geteste geneesmiddel aan te tonen.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Ontwikkeling van geneesmiddelen

Next: Effectiviteit en veiligheid

Figures
Tables
Disclaimer