THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Huiduitslag door geneesmiddelen

Huiduitslag door geneesmiddelen (geneesmiddelexantheem) is een bijwerking van een geneesmiddel in de vorm van een huidreactie.

De meeste geneesmiddelexanthemen zijn het gevolg van een allergische reactie op het geneesmiddel. (see Geneesmiddelallergieën)

Het geneesmiddel hoeft niet ter plaatse te zijn aangebracht om huiduitslag te veroorzaken. Overgevoeligheid voor een geneesmiddel kan al ontstaan na één keer gebruik, maar ook pas na meerdere malen. Na hernieuwd gebruik van het geneesmiddel kan een allergische reactie volgen, zoals uitslag.

Soms ontstaat er direct uitslag, zonder allergische reactie. Zo kunnen corticosteroïden en lithium een acneachtige uitslag veroorzaken en antistollingsmiddelen (bloedverdunners) kunnen blauwe plekken tot gevolg hebben door bloedinkjes onder de huid. Andere soorten niet-allergische uitslag, veroorzaakt door geneesmiddelen, ontstaan bij het syndroom van Stevens-Johnson, toxische epidermale necrolyse en erythema nodosum.

Bepaalde geneesmiddelen maken de huid bijzonder gevoelig voor zonlicht (fotosensitiviteit). Tot deze geneesmiddelen behoren onder meer: bepaalde antipsychotica, tetracycline, sulfapreparaten, chloorthiazide en een aantal kunstmatige zoetstoffen. Er ontstaat geen uitslag bij de inname van het geneesmiddel, maar wanneer er na enige tijd zonlicht valt op de huid, wordt deze rood. Dit kan gepaard gaan met ontstekingsverschijnselen en jeuk.

Symptomen

Huiduitslag door geneesmiddelen loopt uiteen van lichte roodheid met kleine bultjes op een klein gebied tot het loslaten van de hele opperhuid. De uitslag kan plotseling opkomen, binnen enkele minuten nadat een geneesmiddel is gebruikt, maar ook uren of dagen later ontstaan. Wanneer de uitslag door een atopie wordt veroorzaakt, zijn er vaak meer atopiesymptomen: loopneus, waterige ogen, piepende ademhaling en zelfs flauwvallen ten gevolge van een gevaarlijk lage bloeddruk. Netelroos veroorzaakt veel jeuk (see Netelroos en angio-oedeem), terwijl andere uitslag door geneesmiddelen weinig of geen jeuk veroorzaakt.

Diagnose en behandeling

Het kan moeilijk zijn om te achterhalen welk geneesmiddel de oorzaak is, omdat huiduitslag al kan ontstaan door een zeer kleine hoeveelheid. Bovendien kan deze uitbreken lang na inname van het geneesmiddel. De huiduitslag kan ook nog weken of maanden aanhouden na staken van het gebruik. Elk ingenomen geneesmiddel is verdacht, ook geneesmiddelen die zonder recept verkrijgbaar zijn. Zelfs oog- en neusdruppels en zetpillen kunnen de oorzaak zijn. Soms kan het geneesmiddel dat de uitslag veroorzaakt, worden opgespoord door de patiënt alleen nog geneesmiddelen te laten gebruiken die hij echt niet kan missen. Indien mogelijk worden de geneesmiddelen vervangen door andere, chemisch niet-verwante geneesmiddelen. Als er geen alternatieven zijn, moet de patiënt de geneesmiddelen een voor een weer gaan innemen om na te gaan welk geneesmiddel de reactie veroorzaakt. Deze methode kan echter gevaarlijk zijn als de patiënt een hevige allergische reactie op het desbetreffende geneesmiddel heeft vertoond. Huidtests hebben geen nut, behalve indien penicilline de vermoedelijke oorzaak is.

Meestal verdwijnt de allergie door te stoppen met het geneesmiddel dat de allergische reactie heeft veroorzaakt. Voor de jeuk kunnen standaardbehandelingen worden gebruikt. (see Behandeling)

Ernstige allergische reacties worden behandeld met onder meer epinefrine-injecties en corticosteroïden, vooral als ze gepaard gaan met ernstige symptomen als een gierende of moeizame ademhaling.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Eczeem

Next: Syndroom van Stevens-Johnson en toxische epidermale necrolyse

Figures
Tables
Disclaimer