THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Candidiasis

Candidiasis is een infectie door de schimmel Candida, vroeger ‘Monilia' geheten.

De gistsoort die candidiasis veroorzaakt, Candida, komt normaal voor in de mond, het spijsverteringskanaal en de vagina, maar richt daar doorgaans geen schade aan. In bepaalde omstandigheden kan Candida echter slijmvliezen en vochtige huidgebieden infecteren. Gebieden die vaak geïnfecteerd raken, zijn de slijmvliezen van de mond en de vagina, de geslachtsdelen en de anus, bij vrouwen de huid onder de borsten, en de huidplooien van de buik. Omstandigheden die infectie door Candida in de hand werken, zijn warm, vochtig weer; strak zittend synthetisch ondergoed; slechte hygiëne en ontstekingen in de huidplooien, zoals psoriasis.

Mensen die antibiotica gebruiken, kunnen candidiasis krijgen doordat de antibiotica bacteriën doden die normaal op het lichaam aanwezig zijn, waardoor Candida ongehinderd kan groeien. Ook het gebruik van corticosteroïden of behandelingen na orgaantransplantaties waarbij het immuunsysteem wordt onderdrukt, kunnen de weerstand van het lichaam tegen candidiasis verzwakken. Het gebruik van inhalatiecorticosteroïden (vaak gebruikt door astmapatiënten) kan soms candidiasis in de mond veroorzaken. Zwangere vrouwen, zwaarlijvige personen en mensen met diabetes mellitus hebben ook een grotere kans op een candidabesmetting.

Bij sommige mensen (meestal mensen met een verzwakt immuunsysteem) dringt Candida door in dieper gelegen weefsels en in het bloed, waardoor levensbedreigende systemische candidiasis ontstaat. (see Candidiasis)

Symptomen

De symptomen lopen uiteen en zijn afhankelijk van de plaats van infectie.

Infecties in huidplooien (intertrigineuze infecties) of in de navel veroorzaken meestal een helderrode uitslag, waarbij de huid ook beschadigd raakt. Er kunnen kleine met pus gevulde blaasjes (pustels) verschijnen, vooral aan de randen van de uitslag, die hevig kunnen jeuken of een branderig gevoel veroorzaken. Een Candida-uitslag rond de anus kan ruw, wit of rood zijn en jeuken. Bij baby's kan een Candida-uitslag ontstaan in de luierstreek. (see Huiduitslag)

Vaginale candidiasis (vulvovaginitis, gistinfectie (see Introductie)) komt veel voor, vooral bij vrouwen die zwanger zijn, diabetes hebben of antibiotica gebruiken. De symptomen van deze infectie zijn onder andere een witte of gele, kaasachtige afscheiding uit de vagina (‘witte vloed'), een branderig gevoel, jeuk en roodheid langs de wanden en het uitwendige deel van de vagina.

Candida-infecties van de penis komen het meest voor bij mannen met diabetes mellitus, mannen die niet besneden zijn of mannen van wie de partner een vaginale Candida-infectie heeft. De infectie veroorzaakt meestal een rode, ruwe, soms pijnlijke uitslag op de top van de penis en soms op het scrotum. Soms veroorzaakt de uitslag helemaal geen symptomen.

Spruw is candidiasis in de mond. (see Gingivitis als gevolg van infecties)

Het witte beslag dat kenmerkend is voor spruw, kleeft aan de tong en het wangslijmvlies en kan pijnlijk zijn. Het beslag kan niet altijd gemakkelijk met een vinger of stomp voorwerp worden verwijderd. Spruw is niet ongewoon bij gezonde kinderen, maar bij volwassenen kan deze aandoening wijzen op een verzwakt immuunsysteem, mogelijk veroorzaakt door diabetes mellitus of aids. Het gebruik van antibiotica die concurrerende bacteriën vernietigen, vergroot de kans op spruw.

Perlèche is candidiasis van de mondhoeken, waarbij barstjes en kloofjes ontstaan. De aandoening kan worden veroorzaakt door voortdurend aflikken van de lippen, een slecht passend kunstgebit of een andere aandoening waarbij de mondhoeken vochtig blijven en de groei van Candida wordt bevorderd.

Candida-paronychia is candidiasis in de nagelbedden, die pijnlijke roodheid en zwelling veroorzaakt. (see Onychia)

Nagels die met Candida zijn geïnfecteerd, kunnen wit of geel worden en loslaten van het nagelbed. Deze aandoening komt vaak voor bij patiënten met diabetes mellitus of een verzwakt immuunsysteem of bij gezonde mensen die met hun handen in suikergoed zitten (banketbakkers, koks) en vaak natte handen hebben of hun handen vaak wassen.

Diagnose en behandeling

Candidiasis wordt meestal herkend aan de kenmerkende huiduitslag of aan het dikke, witte, korrelige beslag dat op de slijmvliezen wordt gevormd. Om de diagnose te bevestigen, kan de arts met een scalpel of tongspatel wat huid of beslag afschrapen. Het monster wordt vervolgens onder een microscoop onderzocht of op kweek gezet (in een vloeistof waarin micro-organismen kunnen groeien) om de gist aan te tonen. (see Diagnose)

Over het algemeen kan candidiasis van de huid eenvoudig worden genezen met een schimmeldodende crème met miconazol, clotrimazol, ketoconazol, econazol, ciclopirox of nystatine. De crème wordt meestal gedurende 7 tot 10 dagen tweemaal daags aangebracht. Candidiasis die niet reageert op schimmeldodende crèmes en vloeistoffen kan worden behandeld met gentiaanviolet, een paarse kleurstof die op het geïnfecteerde gebied wordt aangebracht om de gist te doden.

Het drooghouden van de huid bevordert het genezingsproces en voorkomt dat de infectie terugkomt. Met talkpoeder kan het huidoppervlak beter droog worden gehouden. Talkpoeder met nystatine draagt ertoe bij dat de infectie niet meer terugkomt.

Voor vaginale schimmelinfectie, spruw en nagelinfectie worden verschillende behandelingen voorgeschreven.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Ringworm en soortgelijke schimmelinfecties

Next: Pityriasis versicolor

Figures
Tables
Disclaimer