THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Wratten

Wratten (verrucae) zijn kleine huiduitgroeisels die worden veroorzaakt door een van de meer dan tachtig varianten van het humaan papillomavirus.

Wratten kunnen op elke leeftijd ontstaan. Bij kinderen komen ze het vaakst voor en bij ouderen het minst. Mensen kunnen een of twee wratten hebben of het kunnen er honderden zijn. Doordat het virus zich alleen verspreidt door langdurig of herhaaldelijk contact, verspreiden wratten zich meestal van het ene naar het andere lichaamsgebied en niet zozeer van persoon tot persoon. Genitale wratten verspreiden zich echter wel vaak door seksueel contact. (see Genitale wratten)

Hoewel ze behoorlijk onaangenaam kunnen zijn, zijn de meeste wratten onschuldig. Bepaalde soorten genitalewrattenvirussen kunnen echter bij vrouwen een rol spelen bij het ontstaan van baarmoederhalskanker.

Indeling

Sommige wratten groeien in groepjes (mozaïekwratten), andere solitair. Wratten worden ingedeeld naar plaats en vorm.

Gewone wratten (verrucae vulgares) zijn stevige knobbeltjes, meestal met een ruw oppervlak. Bijna iedereen krijgt ze. Deze wratten zijn rond of onregelmatig van vorm. Ze zijn grijs, geel of bruin van kleur en zijn meestal niet groter dan 15 mm. Over het algemeen verschijnen ze op plaatsen waar de huid vaak beschadigd wordt, zoals de knieën, het gezicht, de vingers en rond de nagels. Gewone wratten kunnen zich naar de omliggende huid uitbreiden.

Voetwratten ontstaan op de voetzool, waar ze meestal worden platgedrukt tijdens het lopen en omgeven zijn door verdikte huid. Ze zijn vaak hard en plat, hebben een ruw oppervlak en zijn scherp begrensd. Ook kunnen wratten boven op de voet of op de tenen verschijnen, waar ze vaak verheven zijn en vleziger. Wratten zijn vaak grijs of bruin met in het midden een klein zwart plekje. Wanneer een arts het oppervlak van een voetwrat met een mes afschaaft of wegsnijdt, ontstaan puntvormige bloedinkjes zo groot als speldenprikjes. Dit onderscheidt de voetwrat van likdoorns en eeltplekken.

Verrucae filiformes zijn lange, smalle, kleine uitstulpingen die meestal verschijnen op de oogleden, het gezicht, de nek of de lippen.

Platte wratten, die vaker bij kinderen en jongvolwassenen voorkomen, verschijnen gewoonlijk in groepjes als gladde, geelbruine, rozerode of vleeskleurige vlekken, meestal op het gezicht en op de handrug. Platte wratten komen bij mannen vaak voor in de baardstreek en bij vrouwen op de benen. De wratten kunnen zich door het scheren vanuit die plaatsen uitbreiden.

Genitale wratten (condylomata acuminata) ontstaan op de penis, anus, vulva, vagina en baarmoederhals. Het zijn onregelmatige, bobbelige uitstulpingen die lijken op een klein bloemkooltje. (see Genitale wratten)

Symptomen en diagnose

Wratten zijn niet pijnlijk, met uitzondering van voetwratten. Deze kunnen zeer pijnlijk zijn door de druk die er tijdens het lopen op wordt uitgeoefend.

De arts herkent een wrat aan zijn kenmerkende uiterlijk. Huiduitgroeisels die niet duidelijk te herkennen zijn, dienen na verwijdering microscopisch te worden onderzocht.

Behandeling

Veel wratten verdwijnen vanzelf binnen een jaar of twee, vooral gewone wratten. Omdat wratten zelden littekens achterlaten als ze vanzelf verdwijnen, hoeven ze niet te worden behandeld, tenzij ze pijn of psychische problemen veroorzaken. Genitale wratten gaan meestal niet vanzelf weg en zijn ook besmettelijker. Vaak worden ze door een arts verwijderd of met geneesmiddelen behandeld. Alle soorten wratten kunnen terugkomen nadat ze zijn verwijderd. Voetwratten zijn het moeilijkst te genezen.

Over het algemeen kunnen wratten worden verwijderd door aanstippen met chemische stoffen of door wegsnijden, bevriezen of wegbranden met een laser of elektrische stroom.

Stoffen die hiervoor vaak worden gebruikt zijn: zilvernitraat (‘helse steen'), salicylzuur, formaldehyde, glutaaraldehyde, trichloorazijnzuur, cantharidine en podofylline. Platte wratten worden vaak behandeld met middelen die schilfering bevorderen, zoals retinoïnezuur of salicylzuur. Een crème of oplossing met 5-fluorouracil kan ook worden gebruikt. Sommige chemische stoffen kan men zelf toepassen, andere moeten door een arts worden aangebracht. De meeste van deze chemische stoffen kunnen de normale huid verbranden. Het is dus essentieel om de gebruiksvoorschriften bij eigen gebruik nauwgezet te volgen. Chemische stoffen moeten meestal meerdere keren worden aangebracht, verspreid over enkele weken of maanden. De wrat wordt schoongeschraapt voorafgaand aan de behandeling om het dode weefsel te verwijderen.

Bevriezing (cryotherapie) is veilig en er is meestal geen plaatselijke verdoving voor nodig. Voor kinderen kan deze behandeling echter te pijnlijk zijn. Er zijn allerlei bevriezingsinstrumenten in de handel. Ook kan er vloeibare stikstof op de wrat worden gespoten of met een wattenstaafje plaatselijk worden aangebracht. Cryotherapie wordt vaak toegepast bij voetwratten en wratten onder de vingernagels. Vaak zijn er meerdere maandelijkse behandelingen nodig, vooral bij grote wratten.

Het wegbranden en wegsnijden van wratten is doeltreffend, maar wel pijnlijker en laat meestal een litteken na. Een zogeheten ‘pulsed dye laser' is ook effectief, maar net als bij bevriezing moet deze behandeling meestal een aantal keren worden herhaald. (see Goedaardige huidgezwellenSidebar)

Imiquimod is een nieuwe crème voor de behandeling van genitale wratten. Sommige artsen gebruiken deze ook voor andere soorten wratten.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Introductie

Next: Molluscum contagiosum

Figures
Tables
Disclaimer