THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results
In This Topic
Introductie
Back to Top

Section

Subject

Topics

Introductie

De huid beschermt de rest van het lichaam tegen zonlicht. Hoewel ultraviolette (UV) straling niet met het oog waarneembaar is, heeft deze zonnestraling de meeste invloed op de huid. UV-straling wordt naar golflengte in drie soorten ingedeeld: ultraviolette A-straling (UV-A), ultraviolette B-straling (UV-B) en ultraviolette C-straling (UV-C).

UV-straling in kleine hoeveelheden is heilzaam, omdat de straling bijdraagt tot de aanmaak van vitamine D. Grote hoeveelheden UV-straling hebben echter tot gevolg dat het DNA (het genetisch materiaal van het lichaam) wordt beschadigd en dat de chemische stoffen die door de huidcellen worden gemaakt veranderen in hoeveelheid en samenstelling. UV-straling kan ook foliumzuur afbreken, wat bij mensen met een lichte huidskleur soms tot een tekort aan deze vitamine leidt. Hoewel UV-A dieper in de huid doordringt, wordt ten minste driekwart van de schadelijke effecten van UV-straling veroorzaakt door UV-B, waaronder bruin worden, zonnebrand, vroegtijdige veroudering van de huid, rimpels en huidkanker.

De hoeveelheid UV-straling die het aardoppervlak bereikt neemt de laatste decennia overigens toe, vooral in de noordelijke regionen. Deze toename is te wijten aan de chemische reactie van ozon met chloorfluorkoolwaterstoffen (cfk's, chemische stoffen die tot voor kort werden gebruikt in koelkasten en als drijfgas in spuitbussen) die de beschermende ozonlaag afbreken, waardoor een dunnere atmosfeer ontstaat. De UV-straling is het felst tussen 10 uur 's morgens en 3 uur 'smiddags, in de zomer en op grotere hoogten, vooral in de sneeuw.

Bij blootstelling aan UV-straling ondergaat de huid bepaalde veranderingen om beschadiging te voorkomen. De opperhuid (de bovenste huidlaag) wordt dikker en houdt de UV-straling tegen. De melanocyten (de huidcellen die pigment produceren) maken meer melanine aan, waardoor de huid donkerder (bruiner) wordt. Melanine absorbeert de energie van de UV-straling en voorkomt dat de straling dieper in de weefsels doordringt.

De mate van gevoeligheid voor zonlicht is afhankelijk van de hoeveelheid melanine in de huid. De huid van mensen met een donkere huidskleur bevat meer melanine en biedt daardoor een betere bescherming tegen de schadelijke effecten van zonlicht. De hoeveelheid melanine die in de huid aanwezig is, is afhankelijk van erfelijke factoren en de hoeveelheid zonlicht waaraan de huid de afgelopen tijd is blootgesteld. Sommige mensen met een van nature lichte huidskleur kunnen grote hoeveelheden melanine produceren als reactie op UV-straling, terwijl anderen zeer weinig produceren. Mensen met albinisme (see Albinisme) hebben weinig tot geen melanine.

Blootstelling aan zonlicht veroorzaakt vroegtijdige veroudering van de huid. Blootstelling aan ultraviolette straling leidt tot fijne en grove rimpels, onregelmatige pigmentatie, bruine en rode plekken en een leerachtige, ruwe structuur van de aan het zonlicht blootgestelde huid. Mensen met een lichte huidskleur zijn het kwetsbaarst, maar elke huid ondergaat veranderingen als deze maar lang genoeg aan de zon wordt blootgesteld.

Hoe meer iemand aan zonlicht wordt blootgesteld, des te groter is het risico van huidkanker, waaronder plaveiselcelcarcinoom, basalecelcarcinoom en tot op zekere hoogte ook melanoom. (see Melanoom)

Om de schadelijke effecten van zonlicht tot een minimum te beperken, moet overmatige blootstelling aan zonlicht zoveel mogelijk worden vermeden. Reeds aangerichte schade is moeilijk te herstellen. Vochtinbrengende crèmes, make-up en eventueel een cosmetische operatie (‘facelift') kunnen rimpels verhullen. Chemische peelings, alfahydroxyzuur, crèmes met vitamine-A-zuur en laser resurfacing kunnen het uiterlijk van kleine rimpeltjes en onregelmatige pigmentatie verbeteren. Het is echter onwaarschijnlijk dat diepe rimpels en grote huidbeschadigingen kunnen worden hersteld.

illustrative-material.sidebar 1

Is een gebruinde huid gezond?

Nee. Een gebruinde huid wordt weliswaar vaak gezien als een teken van een goede gezondheid en een actief, sportief leven, maar bruin worden om het bruin worden, levert geen voordeel, maar eerder een gevaar voor de gezondheid op. Blootstelling aan ultraviolet-A- of ultraviolet-B-licht kan de huid direct beschadigen. Langdurige blootstelling aan natuurlijk zonlicht leidt ook tot huidbeschadiging en vergroot het risico van huidkanker. Blootstelling aan kunstmatig zonlicht dat wordt gebruikt in zonnecentra is ook schadelijk, hoewel de soorten UV-A-licht die in deze gelegenheden worden gebruikt wat minder snel huidkanker veroorzaken. ‘Veilig bruin worden' is dus niet mogelijk.

Zelfbruinende crèmes of lotions maken de huid niet echt bruin, maar kleuren deze bruin. Ze vormen daarom een veilige manier om een gebruind uiterlijk te krijgen zonder zich aan gevaarlijke UV-stralen te hoeven blootstellen. Maar doordat ze de melanineproductie niet verhogen, bieden zelfbruinende crèmes geen bescherming tegen de zon. Daarom dienen bij blootstelling aan de zon toch zonnebrandmiddelen te worden gebruikt. De resultaten van het gebruik van zelfbruinende crèmes en dergelijke lopen uiteen afhankelijk van het huidtype, de samenstelling van het product en de manier waarop het wordt aangebracht.

illustrative-material.sidebar 2

Keratosis actinica: precancereuze huidafwijkingen

Actinische keratosen (keratosis actinica, keratosis solaris) zijn precancereuze huidafwijkingen die worden veroorzaakt door langdurige blootstelling aan zonlicht. Deze huidafwijkingen zien eruit als rode schilferige plekken op de huid die slecht genezen. Ze kunnen ook donker of grijs gekleurd zijn en ruw aanvoelen. De omliggende huid ziet er vaak dun uit en vertoont ook andere zonbeschadigingen, zoals pigmentverschuivingen.

Actinische keratosen kunnen door bevriezing met vloeibare stikstof effectief worden behandeld. Als iemand veel van deze plekjes heeft, kan een zalf met fluorouracil worden aangebracht. Tijdens deze behandeling ziet de huid er vaak tijdelijk nog slechter uit doordat fluorouracil leidt tot roodheid, schilfering en verbranding van de keratoseplekken en de omliggende, door de zon beschadigde huid.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Introductie

Next: Verbranding door de zon

Figures
Tables
Disclaimer