THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Overgevoeligheid voor zonlicht

Fotosensitiviteit (soms ook ‘zonallergie' genoemd) is een reactie van het immuunsysteem die wordt veroorzaakt door zonlicht. Fotosensitiviteitsreacties zijn onder meer urticaria solaris, fotoallergische reacties (alleen voorkomend bij personen met een allergie), ortho-ergische reacties (ook bij niet-allergische personen voorkomend) en polymorfe lichterupties. Deze reacties kenmerken zich door een jeukende uitbarsting op plekken die aan de zon zijn blootgesteld. Sommige mensen hebben een erfelijke aanleg voor deze reacties. Bepaalde ziekten, zoals systemische lupus erythematodes en sommige vormen van porfyrie, kunnen ook huidreacties veroorzaken als gevolg van zonlicht.

Urticaria solaris is netelroos (jeukende, rode bulten) die al in de huid ontstaat na slechts een paar minuten blootstelling aan zonlicht. De netelroos verschijnt binnen 10 minuten na de blootstelling en verdwijnt binnen een uur of twee als het betreffende gebied niet meer in de zon komt. Mensen bij wie grote gebieden zijn aangetast, hebben vaak hoofdpijn en voelen zich zwak en misselijk.

Fotoallergische en ortho-ergische reacties hebben als kenmerk dat de aan zonlicht blootgestelde gebieden rood worden, ontstoken raken en soms een bruine verkleuring vertonen. Deze reactie verschilt van zonnebrand doordat ze bij mensen optreedt die bepaalde geneesmiddelen of chemische stoffen hebben ingenomen of deze op de huid hebben aangebracht. Deze stoffen maken de huid van sommige mensen gevoeliger voor de uitwerking van ultraviolette straling. Sommige mensen krijgen netelroos met jeuk, wat op een vorm van geneesmiddelenallergie wijst die pas tot uitdrukking komt door zonlicht.

Polymorfe lichteruptie is een ongewone reactie op zonlicht waarvan de oorzaak niet bekend is. Deze reactie vormt een van de meest voorkomende met zonlicht samenhangende huidproblemen en komt vooral voor bij mensen (meestal vrouwen) die niet regelmatig in de zon komen. Het uitbreken gebeurt in de vorm van meerdere rode bultjes en onregelmatige rode eczeemachtige plekken in huidgebieden die aan zonlicht zijn blootgesteld. Deze plekken veroorzaken jeuk en verschijnen over het algemeen tussen 30 minuten en enkele uren na de blootstelling aan zonlicht. Uren of dagen later kunnen er nog nieuwe plekken ontstaan. De plekken verdwijnen meestal binnen een week. Mensen met deze aandoening worden na verloop van tijd vaak langzaam minder gevoelig voor de uitwerking van zonlicht. Hierdoor hebben zij meestal klachten in het voorjaar en verdwijnen deze in de loop van de zomer.

Diagnose, preventie en behandeling

Er bestaan geen specifieke tests voor fotosensitiviteitsreacties. De arts vermoedt een fotosensitiviteitsreactie als een uitslag uitsluitend op een door zonlicht beschenen huidgebied verschijnt. De precieze oorzaak van de fotosensitiviteitsreactie kan sneller worden bepaald als zorgvuldig wordt nagegaan of bepaalde ziekten, bepaalde orale geneesmiddelen of op de huid aangebrachte stoffen (zoals geneesmiddelen of cosmetica) misschien een rol spelen. Om ziekten waarvan bekend is dat ze iemand vatbaar maken voor dergelijke reacties (systemische lupus erythematodes bijvoorbeeld) als oorzaak uit te sluiten, kan een arts tests verrichten.

Iemand die overgevoelig is voor zonlicht dient ongeacht de oorzaak beschermende kleding te dragen, zonlicht zo veel mogelijk te mijden en zonnebrandmiddelen te gebruiken. Het gebruik van geneesmiddelen of chemische stoffen die fotosensitiviteit zouden kunnen veroorzaken, wordt zo mogelijk gestaakt.

Mensen met polymorfe lichteruptie of fotosensitiviteit door lupus erythematodes hebben soms baat bij een behandeling met hydroxychloroquine of orale corticosteroïden. Bij bepaalde vormen van fotosensitiviteit kan de behandeling bestaan uit fototherapie (blootstelling aan ultraviolette straling) in combinatie met het gebruik van psoralenen (geneesmiddelen die de huid gevoelig maken voor de uitwerking van ultraviolette straling). Deze behandeling wordt ‘PUVA' genoemd (psoralenen met ultraviolette A-straling (see Jeuk en niet-infectieuze uitslagSidebar)). Patiënten met systemische lupus erythematodes verdragen PUVA-therapie echter niet.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Verbranding door de zon

Next: Introductie

Figures
Tables
Disclaimer