THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Introductie

Een longabces is een met pus gevulde holte in de long die door ontstoken weefsel is omgeven en door een infectie wordt veroorzaakt.

Oorzaken

Een longabces wordt gewoonlijk veroorzaakt door bacteriën die van nature in de mond of de keel voorkomen en bij inademing in de longen terechtkomen, met als gevolg een ontsteking. Vaak is een aandoening van het tandvlees (parodontium) de bron van de bacteriën die het longabces veroorzaken. Het lichaam beschikt over veel verdedigingsmechanismen (zoals hoesten) om te voorkomen dat bacteriën in de longen terechtkomen. Een infectie treedt primair op wanneer deze verdedigingsmechanismen niet goed functioneren, zoals bij mensen die bewusteloos of erg suf zijn door kalmerende middelen, narcose, alcohol- of drugsmisbruik of een aandoening van het zenuwstelsel.

Bij sommige mensen, vooral bij rokers ouder dan 40 jaar, kan een longtumor tot het ontstaan van een longabces leiden doordat de tumor een van de luchtwegen (bronchiën) afsluit. Er kan dan een abces ontstaan doordat zich achter de tumor slijm (secreet) kan ophopen. In dat slijm kunnen bacteriën zich vermenigvuldigen en doordat de luchtweg afgesloten is, kan het bacterierijke slijm niet worden opgehoest zoals normaal gesproken zou gebeuren. Het gevolg is dat er gunstige omstandigheden voor een bacteriële infectie ontstaan. Vreemde voorwerpen die worden geïnhaleerd (geaspireerd), kunnen een van de luchtwegen blokkeren waardoor ook gunstige omstandigheden voor een bacteriële infectie ontstaan.

Een pneumonie die wordt veroorzaakt door bepaalde bacteriën (zoals Staphylococcus aureusof Legionella pneumophila) of door schimmels, kan ook tot een longabces leiden. Bij mensen met een slecht functionerend afweersysteem kunnen minder algemeen voorkomende organismen een longabces veroorzaken. In zeldzame gevallen kunnen bacteriën of geïnfecteerde bloedstolsels via de bloedbaan van een infectie elders in het lichaam naar de longen worden gevoerd (septische longembolie) en een longabces veroorzaken.

Meestal ontstaat er slechts één longabces, maar wanneer er meerdere ontstaan, is dat gewoonlijk in dezelfde long. Als een infectie de longen via de bloedbaan bereikt dan kunnen in beide longen verspreid veel longabcessen ontstaan. Dit komt veel voor bij verslaafden die drugs injecteren met vuile naalden, waarbij ook een infectie van de binnenwand van de rechter harthelft (endocarditis (see Tricuspidalisstenose)) kan optreden.

Uiteindelijk breken de meeste abcessen door naar een van de luchtwegen, waarbij veel sputum wordt geproduceerd dat wordt opgehoest. Een doorgebroken abces laat een holte in de long achter die met vocht en lucht gevuld is. Wanneer er een groot abces naar de luchtwegen doorbreekt, kan er pus door de gehele long heen worden verspreid, waardoor uitgebreide pneumonie en acute ademhalingsinsufficiëntie (of ARDS (see acute respiratory distress syndromeARDS ())). Soms breekt een abces door naar de pleuraholte (de ruimte tussen de vliezen die de longen en de binnenkant van de borstholte bekleden), waardoor deze holte met pus wordt gevuld. Dit wordt ‘pleura-empyeem' genoemd. Als een abces de wand van een bloedvat aantast, kan er een ernstige bloeding optreden, soms met de dood tot gevolg.

Symptomen en diagnose

De symptomen kunnen langzaam of plotseling ontstaan. De eerste symptomen lijken op die van pneumonie: vermoeidheid, verminderde eetlust, zweten, koorts en ophoesten van sputum. Het sputum kan onaangenaam ruiken (doordat bepaalde mond- en keelbacteriën vaak een onaangename geur produceren) of spoortjes bloed bevatten. De patiënt kan ook pijn op de borst hebben bij het ademen, vooral als het longvlies (pleura) ontstoken is (pleuritis (see Pleuritis)). Er zijn veel patiënten die weken of maanden met deze symptomen rondlopen voor ze medische hulp inroepen. Deze patiënten hebben een chronisch abces en vertonen naast de genoemde symptomen nog andere symptomen: ze vallen aanzienlijk af, hebben elke dag koorts en lijden aan nachtzweten.

Een longabces is vrijwel altijd op een thoraxfoto (röntgenfoto van de borstkas) zichtbaar. Als op een thoraxfoto echter alleen maar aanwijzingen voor een longabces te zien zijn, kan met computertomografie (CT-scan) van de borstkas de aanwezigheid van een longabces worden bevestigd en mogelijk de oorzaak ervan worden vastgesteld. Door sputum uit de longen te kweken, kan de ziekteverwekker mogelijk worden opgespoord, maar dit onderzoek is niet altijd succesvol.

Behandeling

Om een longabces snel en volledig te laten genezen moeten antibiotica worden toegediend. Deze worden in de meeste gevallen aanvankelijk intraveneus (in een ader) gegeven, maar wanneer de patiënt opknapt en de koorts is verdwenen, kan worden overgegaan op orale toediening.

De behandeling met antibiotica wordt voortgezet totdat de symptomen verdwijnen en er geen abces meer op de thoraxfoto te zien is. De antibiotica moeten vaak weken of maanden worden toegediend voordat deze verbeteringen optreden. Er kan houdingsdrainage (see Houdingsdrainage) worden toegepast om de inhoud van het abces beter te laten afvloeien.

Wanneer de oorzaak mogelijk een verstopte luchtweg als gevolg van een tumor of een vreemd voorwerp is, wordt een bronchoscopie (see Bronchoscopie) uitgevoerd om de aanwezigheid van een eventuele obstructie te bevestigen. Ook kan een bronchoscopie worden verricht om een vreemd voorwerp te verwijderen of een longabces te draineren dat niet op antibiotica reageert.

Ongeveer 5% van de patiënten met een longabces heeft aanvullende behandeling nodig. In sommige gevallen moet een abces worden gedraineerd door een buisje (tube) door de borstwand heen in het abces in te brengen, maar het komt vaker voor dat het geïnfecteerde longweefsel operatief moet worden verwijderd.

Het sterftepercentage bij patiënten met een longabces is ongeveer 5%. Dit percentage is hoger bij patiënten met een verzwakte conditie, een afweerstoornis, longkanker of een zeer groot longabces.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Introductie

Next: Introductie

Figures
Tables
Disclaimer