THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Genderidentiteit

Genderidentiteit is hoe iemand zichzelf ziet, als man of als vrouw of als iets ertussen in. De genderrol is de objectieve manier waarop iemand zich in onze cultuur in het openbaar presenteert: als mannelijk, vrouwelijk of beide. Voor de meeste mensen komt genderidentiteit overeen met de genderrol (zoals een man zich een man voelt en zich in het openbaar gedraagt op een manier die dat gevoel ondersteunt).

De genderidentiteit staat al vroeg in de kinderjaren vast (wanneer een kind 18 tot 24 maanden oud is). In hun jeugd ontdekken jongens dat ze jongen zijn en meisjes dat ze meisje zijn. Soms geven de kinderen de voorkeur aan activiteiten die men meer iets voor het andere geslacht vindt. Dit betekent echter niet dat een jong meisje dat van voetballen en worstelen houdt een probleem met haar genderidentiteit zou hebben. Zolang ze zichzelf maar als een meisje ziet en daarmee tevreden is. Ook een jongen die liever met poppen speelt en kookt dan aan sport doet of ruwe spelletjes speelt, heeft geen probleem met zijn genderidentiteit zolang hij zichzelf maar als jongen ziet en daarmee tevreden is.

Kinderen die zijn geboren met geslachtsdelen die niet duidelijk mannelijk of vrouwelijk zijn (see Afwijkingen van de geslachtsorganen), hebben gewoonlijk geen probleem met hun genderidentiteit als ze maar duidelijk als lid van het ene of het andere geslacht worden opgevoed, zelfs wanneer dat gebeurt in een genderrol die afwijkt van hun chromosomale patroon.

Genderidentiteitsstoornis en transseksualiteit

Mensen die een duidelijke tegenstrijdigheid ervaren tussen hun lichaam en hun innerlijke gevoel van zichzelf als mannelijk, vrouwelijk, gemengd of neutraal, hebben een genderidentiteitsstoornis. De extreme vorm van een genderidentiteitsstoornis wordt ‘transseksualiteit' genoemd.

Mensen met deze stoornis geloven dat zij het slachtoffer zijn van een biologisch fout en dat zij op wrede wijze zijn opgesloten in een lichaam dat niet past bij hun genderidentiteit. Een meerderheid van de transseksuelen is biologisch gezien man. Ze zien zichzelf gewoonlijk al vanaf de kinderjaren als vrouw en walgen van hun geslachtsdelen en mannelijke trekken. Transseksualiteit komt voor bij naar schatting 1 op de 30.000 mannen en 1 op de 100.000 vrouwen.

Soms zoeken transseksuelen psychologische hulp, ofwel om te leren omgaan met de moeilijkheden die gepaard gaan met het leven in een lichaam waarin zij zich niet op hun gemak voelen, ofwel om tijdens een geslachtsverandering te worden bijgestaan. Veel transseksuelen lijken echter het meest te zijn geholpen met een combinatie van counseling, hormoontherapie, elektrolyse en operatie aan de geslachtsdelen.

Sommige transseksuelen stellen zich er tevreden mee om hun genderrol te veranderen door te werken, te leven en zich te kleden als een lid van de andere sekse. Dit kan zo ver gaan als het verkrijgen van een legitimatiebewijs (zoals een rijbewijs) dat hun verandering in genderrol bevestigt. Sommigen zullen nooit proberen hun lichaam op welke manier dan ook te veranderen. Veel van deze mensen voldoen aan geen enkel criterium voor een psychische stoornis. Ze worden soms ook wel ‘transgenderist' genoemd.

Andere transseksuelen ondergaan naast het aannemen van gedrag, kleding en manier van doen van de andere sekse, ook hormoonbehandelingen om hun secundaire geslachtskenmerken te veranderen. Door het gebruik van het vrouwelijke hormoon oestrogeen bij mensen die biologisch gezien man zijn, ontstaan borsten en vinden andere veranderingen in het lichaam plaats, zoals het atrofiëren van de geslachtsdelen en het onvermogen een erectie in stand te houden. Bij mensen die biologisch vrouw zijn, ontstaan door het gebruik van het mannelijk hormoon testosteron veranderingen zoals haargroei in het gezicht, een lagere stem en veranderingen in lichaamsgeur.

Weer andere transseksuelen willen operatief een geslachtsverandering ondergaan. Bij mensen die biologisch gezien man zijn, betekent dit het verwijderen van de penis en de testikels en het maken van een kunstmatige vagina. Bij mensen die biologisch gezien vrouw zijn, betekent dit het verwijderen van de borsten en de inwendige geslachtsorganen (baarmoeder en eierstokken), het afsluiten van de vagina en de vorming van een kunstmatige penis. Voor beide seksen wordt de operatie voorafgegaan door het gebruik van het passende geslachtshormoon (oestrogeen bij een verandering van man naar vrouw, testosteron bij een verandering van vrouw naar man).

Hoewel transseksuelen die een geslachtsverandering ondergaan, niet in staat zijn kinderen te krijgen, zijn ze vaak wel in staat een bevredigende seksuele relatie te hebben. De mogelijkheid om een orgasme te bereiken blijft na de operatie vaak nog behouden en na de operatie voelen sommigen zich voor het eerst seksueel op hun gemak. Maar weinig transseksuelen ondergaan de geslachtsverandering uitsluitend om op seksueel gebied als iemand van het andere geslacht te kunnen functioneren. De bevestiging van de genderidentiteit vormt gewoonlijk de motiverende factor.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Introductie

Next: Parafilieën

Figures
Tables
Disclaimer