THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Peritonitis

Peritonitis is een ontsteking en meestal een infectie van de buikholte en van het buikvlies.

Peritonitis wordt meestal veroorzaakt door een infectie die zich verspreidt vanuit een geïnfecteerd orgaan in de buikholte. Veelvoorkomende bronnen van infectie zijn perforaties van de maag, darm, galblaas of blindedarm. De infectie kan zich ook via het bloed vanuit andere delen van het lichaam naar het peritoneum verspreiden. Het peritoneum (het vlies dat de buikholte en de buikorganen bekleedt) is opmerkelijk bestand tegen infecties. Peritonitis breidt zich niet uit, tenzij de verontreiniging voortduurt. Meestal geneest het peritoneum door behandeling.

Bij seksueel actieve vrouwen is pelvic inflammatory disease (see Introductie), een veelvoorkomende oorzaak van peritonitis. Een infectie van de baarmoeder en eileiders, veroorzaakt door verscheidene typen bacteriën, waaronder de bacteriën verantwoordelijk voor gonorroe en Chlamydia-infecties, breidt zich uit naar de buikholte.

Om verschillende redenen kan na een operatie peritonitis ontstaan. Beschadiging van de galblaas, urineleider, urineblaas of de darmen tijdens een operatie kan het weglekken van bacteriën naar de buikholte tot gevolg hebben. Dergelijke lekkage komt ook voor bij operaties waarbij twee delen van de darm met elkaar worden verbonden.

Peritoneale dialyse (een behandeling bij nierinsufficiëntie) is vrij vaak de oorzaak van peritonitis. De gebruikelijke oorzaak is een infectie die binnendringt via de drains (afvoerbuisjes) die in de buikholte worden geplaatst. Bij lever- of hartfalen kan zich vocht ophopen in de buikholte (ascites) en geïnfecteerd raken.

Peritonitis kan ook een gevolg zijn van irritatie van buikorganen zonder enige vorm van infectie. Ontsteking van de alvleesklier (acute pancreatitis) kan bijvoorbeeld peritonitis veroorzaken. Ook de talkpoeder of het zetmeel op chirurgische handschoenen kan zonder infectie ontsteking van het buikvlies veroorzaken.

Spontane peritonitis treedt op bij mensen met vochtophoping in de buik (ascites). Veel van deze patiënten hebben een leveraandoening, vaak door alcoholmisbruik. Het vocht raakt zonder duidelijke reden geïnfecteerd.

Symptomen

Meestal is er sprake van braken, koorts (38 °C of hoger) en gevoeligheid van de buik. Andere symptomen zijn afhankelijk van het feit of de infectie volgt op een ontsteking en van het soort infectie en de mate waarin deze zich heeft verspreid. De pijn kan beperkt blijven tot een klein deel van de buik of kan in de hele buik worden gevoeld. Buikpijn is meestal ernstig.

Bij peritonitis ontstaan snel complicaties, tenzij de aandoening onmiddellijk wordt behandeld. Er kunnen een of meer met pus gevulde infectiehaarden (abcessen) ontstaan en de infectie kan littekenweefsel achterlaten dat uiteindelijk de darm kan afsluiten. De normale voortstuwing van ontlasting door de darmen (peristaltiek) stopt (ileus). Er lekt vocht vanuit de bloedbaan in de buikholte. Een gevolg is ernstige uitdroging en verlies van elektrolyten (zoals natrium en kalium) vanuit de bloedbaan. Er kunnen ernstige complicaties volgen, zoals long-, nier- of leverinsufficiëntie en gegeneraliseerde stollingsstoornissen.

Diagnose

Een snelle diagnose is essentieel. Er worden röntgenopnamen gemaakt met de patiënt in liggende en staande positie. Op de röntgenopnamen kan vrij gas in de buikholte worden waargenomen, een aanwijzing voor perforatie. Soms wordt met een naald vocht uit de buikholte opgezogen zodat in een laboratorium eventuele infectieuze organismen kunnen worden opgespoord en geïdentificeerd en tevens het resistentiepatroon tegen diverse antibiotica kan worden bepaald. Deze procedure is relatief eenvoudig en wordt uitgevoerd terwijl de patiënt rechtop zit of in bed ligt. Operatief onderzoek blijft echter de meest betrouwbare diagnostische methode.

Behandeling

Meestal wordt meteen overgegaan tot operatief onderzoek, vooral als er mogelijk sprake is van een blindedarmontsteking, een geperforeerde ulcus pepticum of diverticulitis. Wanneer als oorzaak een ontsteking van de alvleesklier (acute pancreatitis), pelvic inflammatory disease bij vrouwen of spontane peritonitis wordt vermoed, wordt meestal geen spoedoperatie uitgevoerd.

Er worden onmiddellijk antibiotica toegediend, vaak een aantal verschillende middelen tegelijk. Mogelijk wordt ook via de neus een slang in de maag of darm gebracht om vocht en gas af te voeren. Daarnaast kunnen intraveneus vocht en elektrolyten worden toegediend ter compensatie van wat verloren is gegaan.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Appendicitis

Next: Ischemische colitis

Figures
Tables
Disclaimer