THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Kanker van de maag

Ongeveer 95% van de maagtumoren betreft adenocarcinomen. Adenocarcinomen van de maag ontstaan uit de kliercellen van het maagslijmvlies.

In de Verenigde Staten komt een adenocarcinoom van de maag per jaar voor bij ongeveer 8 op de 100.000 mensen. Het is de op zes na meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker. In Nederland is de incidentie ongeveer even groot. De tumor komt bij bepaalde bevolkingsgroepen vaker voor: mensen van 50 jaar en ouder, arme mensen, mensen van het negroïde ras en mensen die in noordelijke klimaten leven. Om onbekende redenen komt het adenocarcinoom van de maag in de Verenigde Staten steeds minder vaak voor. De tumor komt veel vaker voor in Japan, China, Chili en IJsland. In deze landen is bevolkingsonderzoek een belangrijk hulpmiddel bij vroegtijdige opsporing.

Oorzaken en risicofactoren

De oorzaak van adenocarcinoom van de maag is onbekend. De kanker begint vaak op een plaats waar het maagslijmvlies ontstoken is. Veel deskundigen zijn nu echter van mening dat de ontsteking het resultaat is van het adenocarcinoom, in plaats van andersom. Van bepaalde voedingsmiddelen, in het bijzonder van gerookte waren, wordt vermoed dat ze bijdragen aan het ontstaan van maagkanker.

Sommige deskundigen menen dat peptische zweren (ulcera) in de maag adenocarcinomen kunnen veroorzaken, maar de meeste patiënten met zowel zweren als adenocarcinoom hadden waarschijnlijk al een niet-ontdekte tumor voordat de zweren ontstonden. De bacterie Helicobacter pylori, die een rol speelt bij het ontstaan van ulcera, is waarschijnlijk ook betrokken bij de ontwikkeling van adenocarcinomen.

Maagpoliepen kunnen kwaadaardig worden en worden daarom verwijderd. Het risico van een adenocarcinoom van de maag is vooral verhoogd als de poliepen bestaan uit kliercellen, als de poliepen groter zijn dan 2 cm, of als er verscheidene poliepen zijn.

Van bepaalde dieetfactoren werd vroeger gedacht dat ze een rol speelden bij het ontstaan van adenocarcinomen van de maag. Deze factoren waren onder andere een hoge inname van zout, van koolhydraten, van nitraten (conserveringsmiddelen die vaak aanwezig zijn in gerookte voedingsmiddelen) en een lage inname van fruit en groene bladgroenten. Bij geen van deze factoren is echter een oorzakelijk verband aangetoond.

Symptomen

In de vroege stadia zijn de symptomen vaag en worden ze gemakkelijk over het hoofd gezien. De vroege symptomen kunnen lijken op peptische zweren, met brandende buikpijn. Om deze reden kunnen symptomen van peptische zweren die door behandeling niet verdwijnen, wijzen op maagkanker. De patiënt kan na een kleine maaltijd al een vol gevoel hebben (vroeg verzadigd zijn).

Gewichtsverlies en zwakte zijn doorgaans een gevolg van eetproblemen of van het onvermogen om bepaalde vitaminen en mineralen op te nemen. Bloedarmoede, gekenmerkt door vermoeidheid, zwakte en een licht gevoel in het hoofd, kan het gevolg zijn van een zeer geleidelijk optredende bloeding die geen andere symptomen veroorzaakt, van malabsorptie van vitamine B12 (een vitamine die nodig is voor de aanmaak van rode bloedcellen) of van malabsorptie van ijzer (een mineraal dat nodig is voor de aanmaak van rode bloedcellen) door een gebrek aan maagzuur. In zeldzame gevallen kan iemand grote hoeveelheden bloed braken (haematemesis) of zwarte, teerachtige ontlasting produceren (melaena). Bij een adenocarcinoom in een vergevorderd stadium kan de arts soms door op de buik te drukken een gezwel voelen.

Zelfs in de vroege stadia kan een klein adenocarcinoom zich naar andere plaatsen in het lichaam uitzaaien (metastaseren). Uitzaaiing van de tumor kan leiden tot leververgroting, geelzucht (een gelige verkleuring van de huid en het wit van de ogen), ascites (vochtophoping en zwellingen in de buikholte) en kwaadaardige huidknobbeltjes. De zich uitbreidende kanker kan ook de botten verzwakken, waardoor botfracturen kunnen worden veroorzaakt.

Diagnose

Endoscopie (een onderzoek waarbij een flexibele buis wordt gebruikt om de binnenzijde van het spijsverteringskanaal zichtbaar te maken) is het beste diagnostische onderzoek. Op deze manier kan de arts de maag direct bekijken, controleren op Helicobacter pylori en weefselmonsters afnemen voor microscopisch onderzoek (biopsie). Röntgenonderzoek met barium wordt minder vaak gebruikt, omdat dit zelden kleine gezwellen in een vroeg stadium aan het licht brengt en er geen biopsie kan worden uitgevoerd.

Prognose en behandeling

Minder dan 20% van de patiënten met een adenocarcinoom van de maag is na vijf jaar nog in leven. Wel is het sterftecijfer in absolute zin afgenomen. In Nederland sterven per jaar ongeveer 2000 mensen aan maagkanker. De kanker verspreidt zich meestal snel naar andere plaatsen. Als het carcinoom beperkt blijft tot de maag, wordt doorgaans geprobeerd genezing te bereiken door een operatieve ingreep. De enige kans op genezing is als de gehele tumor wordt verwijderd voordat hij zich heeft uitgezaaid. Het grootste deel van de maag of de gehele maag, alsmede de nabijgelegen lymfeklieren worden verwijderd. Als het carcinoom niet te diep in de maagwand is ingegroeid, is de prognose goed. De resultaten van een operatieve ingreep zijn vaak slecht omdat bij de meeste patiënten de kanker zich bij het stellen van de diagnose al heeft verspreid. In Japan, waar maagkanker zeer frequent voorkomt, helpt groots opgezet bevolkingsonderzoek om maagkanker vroegtijdig op te sporen zodat de kans op genezing groter is. Chemotherapie en radiotherapie na een operatie verlengen de levensduur meestal niet.

Als de kanker zich tot buiten de maag heeft uitgezaaid, kan de aandoening niet operatief worden genezen, maar wordt soms een operatie uitgevoerd om de symptomen te verlichten. Als bijvoorbeeld de passage van voedsel belemmerd is in het uiteinde van de maag, zorgt een bypassoperatie, waarbij een alternatieve verbinding wordt aangelegd tussen de maag en de dunne darm, ervoor dat het voedsel kan passeren. Een dergelijke verbinding kan de symptomen van de afsluiting (pijn en braken) gedurende enige tijd verminderen. Chemotherapie en radiotherapie kunnen de symptomen eveneens verlichten, maar het effect hiervan is beperkt.

illustrative-material.sidebar 2

Zeldzame vormen van maagkanker

Lymfoom is kanker van het lymfestelsel. Lymfoom kan in de maag ontstaan. Van de bacterie Helicobacter pylori wordt aangenomen dat deze een rol speelt bij de ontwikkeling van sommige lymfomen in de maag. Vaak wordt als eerste behandeling een operatie uitgevoerd. Met chemotherapie en radiotherapie wordt meer succes geboekt bij de behandeling van lymfoom dan van adenocarcinoom. Langere overleving en zelfs genezing zijn mogelijk.

Leiomyosarcoom (ook wel ‘stromaceltumor' genoemd) is kanker van het gladde spierweefsel van de maag. Deze tumor kan het best operatief worden behandeld. Als de kanker zich op het moment dat een leiomyosarcoom wordt gediagnosticeerd al naar andere delen van het lichaam heeft uitgezaaid (gemetastaseerd), kan chemotherapie voor een iets langere levensduur zorgen. Een nieuwer geneesmiddel, imatinib, is effectief gebleken bij de behandeling van leiomyosarcoom dat niet operatief kan worden behandeld.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Goedaardige tumoren van de maag

Next: Goedaardige tumoren van de dunne darm

Figures
Tables
Disclaimer