THE MERCK MANUAL MEDICAL LIBRARY: The Merck Manual of Medical Information--Home Edition
Tips for better results

Section

Subject

Topics

Chorea en athetose

Chorea bestaat uit herhaalde kortdurende schokkerige weidse dansachtige ongecontroleerde bewegingen die in een bepaald lichaamsdeel beginnen en zich vervolgens abrupt, onvoorspelbaar en vaak voortdurend naar andere lichaamsdelen verplaatsen. Athetose is een voortdurende stroom langzame golvende kronkelende bewegingen, meestal van handen en voeten.

Chorea en athetose, die samen als choreoathetose kunnen voorkomen, zijn geen aandoeningen. Het zijn eerder symptomen die kunnen optreden als gevolg van een aantal zeer verschillende aandoeningen. Chorea en athetose zijn een gevolg van afwijkingen in de basale ganglia, het deel van de hersenen waar de fijne afwerking en coördinatie worden verzorgd van de bewegingen die zijn opgewekt door prikkels afkomstig van de hersenen. Bij de meeste vormen van chorea zijn de basale ganglia niet in staat normaal te functioneren door een overmaat aan dopamine, de belangrijkste neurotransmitter in de basale ganglia. Chorea en athetose worden vaak verergerd door geneesmiddelen en aandoeningen waardoor de dopaminespiegels stijgen of de gevoeligheid van zenuwcellen voor dopamine toeneemt.

Chorea en athetose treden op bij de ziekte van Huntington, een erfelijke aandoening. Chorea kan ook worden veroorzaakt door de ziekte van Sydenham (ook wel ‘sint-vitusdans' of ‘Sydenham-chorea' genoemd), een complicatie van reumatische koorts (een infectie bij kinderen veroorzaakt door bepaalde streptokokken). De ziekte van Sydenham wordt gekenmerkt door schokkerige, oncontroleerbare bewegingen en kan verscheidene maanden aanhouden.

Chorea ontstaat soms zonder duidelijke reden bij ouderen en tast dan vooral de spieren in en rond de mond aan. Deze aandoening wordt ‘seniele chorea' genoemd. Daarnaast kan chorea optreden bij vrouwen tijdens de eerste 3 maanden van de zwangerschap (chorea gravidarum), maar verdwijnt in dit geval zonder enige behandeling kort na de bevalling. In zeldzame gevallen kan een vergelijkbare vorm van chorea zich ontwikkelen bij vrouwen die de pil slikken.

Hemiballisme is een vorm van chorea die bestaat uit voortdurende heftige, slingerende bewegingen aan één kant van het lichaam. De aandoening komt meer voor in de armen dan in de benen. Meestal is de oorzaak een CVA (cerebrovasculair accident, ‘beroerte') in een zeer klein gebied van de hersenen, vlak onder de basale ganglia.

Behandeling

Als chorea door een geneesmiddel wordt veroorzaakt, kan staken van het gebruik hiervan verbetering geven. De chorea verdwijnt echter niet altijd. Geneesmiddelen die de werking van dopamine blokkeren, kunnen de abnormale bewegingen helpen onderdrukken. Dit zijn onder andere antipsychotica (see Schizofrenie en waanstoornisTables), zoals haloperidol en flufenazine.

Ook mensen met hemiballisme kunnen worden geholpen met antipsychotica. Maar hemiballisme gaat meestal vanzelf na enkele dagen over, hoewel de toestand soms ook 6 tot 8 weken aanhoudt.

Last full review/revision February 2003

Back to Top

Previous: Tics

Next: Ziekte van Huntington

Figures
Tables
Disclaimer